Khi cộng đồng tin, giao thức tự vận hành. Nhưng nếu cộng đồng đó là Gen Z, họ không cần giao thức nào cả — họ chỉ cần một ETF.
Dữ liệu từ Binance Research ngày 15 tháng 8 vừa qua khiến tôi phải dừng lại. Không phải vì những con số biết nói, mà vì câu chuyện đằng sau chúng. Gen Z — thế hệ sinh ra trong kỷ nguyên internet, lớn lên cùng smartphone, và lẽ ra phải là những người tiên phong trong crypto — lại đang quay lưng với giao dịch cá nhân, từ chối đòn bẩy, và chọn ETF như một chiếc phao cứu sinh dài hạn.
Hãy nhìn vào bức tranh: 25% khối lượng giao dịch cổ phiếu của Gen Z đến từ ETF. Tỷ lệ dòng tiền ròng vào ETF của họ đạt 21,9% trong tháng 7, tăng từ 18,5% của tháng 6. Trong khi đó, đầu tư cổ phiếu riêng lẻ giảm từ 77% xuống 74,2%. Những con số này không chỉ là thống kê — chúng là tín hiệu về một sự thay đổi căn bản trong cách một thế hệ nhìn nhận giá trị và rủi ro.
Khi còn là một chàng trai 23 tuổi đầy nhiệt huyết với ICO, tôi từng nghĩ rằng thế hệ trẻ sẽ là những người đầu tiên ôm chặt lấy phi tập trung. Tôi đã sai. Họ không cần token, họ cần sự an toàn. Họ không muốn chiến đấu với biến động, họ muốn ngủ yên với lợi nhuận. Và điều đó, theo một cách nào đó, lại là tin tốt cho blockchain.
Bối cảnh: Sự trỗi dậy của ETF và cái bóng của token hóa
ETF — Exchange Traded Fund — không phải là công nghệ mới. Nó đã tồn tại hàng thập kỷ. Nhưng khi Gen Z chọn nó, điều đó nói lên nhiều điều về tâm lý thị trường. Họ không muốn trở thành những nhà giao dịch trong ngày; họ muốn trở thành những người xây dựng tài sản qua năm tháng. Và ETF, với sự đa dạng và chi phí thấp, là công cụ hoàn hảo.
Từ một smart contract, cả một hệ sinh thái nở hoa. Nhưng nếu smart contract đó chỉ là một ETF on-chain thì sao? Tokenized stock — cổ phiếu được token hóa — đang phát triển mạnh. Ondo Finance dẫn đầu với 972 triệu USD giá trị cổ phiếu token hóa, tiếp theo là xStocks của Kraken với 611 triệu USD và bStocks của Binance với 580 triệu USD. Đây không chỉ là những con số; chúng là bằng chứng cho thấy ranh giới giữa tài chính truyền thống và phi tập trung đang mờ dần.
Nhưng dữ liệu từ Binance Research còn cho thấy một điều thú vị hơn: Gen Z có 22% tài khoản cổ phiếu trực tiếp chưa bao giờ bán một cổ phiếu nào, so với 19% của Gen X và 9% của Baby Boomers. Họ mua Broadcom, Tesla, và Schwab U.S. Dividend Equity ETF — và giữ chúng. Họ không giao dịch. Họ tích lũy.
Phân tích cốt lõi: Tại sao Gen Z không cần crypto (theo cách chúng ta nghĩ)
Đây là lúc tôi phải đối diện với sự thật. Là một người đã dành gần một thập kỷ để xây dựng cộng đồng và giáo dục về phi tập trung, tôi từng tin rằng mỗi thế hệ mới sẽ tự nhiên chấp nhận blockchain. Nhưng dữ liệu nói khác.
Gen Z giao dịch ít hơn tất cả các thế hệ khác. Trong hợp đồng tương lai truyền thống, họ chỉ thực hiện trung bình 13 giao dịch mỗi tháng, so với 17 của Millennials và 16,5 của Gen X. Và 88,2% tài khoản hợp đồng tương lai của Gen Z chưa bao giờ giao dịch ETF có đòn bẩy hoặc ETF nghịch đảo, cao hơn 84,5% của Millennials và 85,9% của Gen X.
Họ không thích rủi ro. Họ thích sự chắc chắn.
Nhưng điều này không có nghĩa là họ từ chối blockchain. Họ chỉ từ chối sự hỗn loạn. Họ muốn một lớp trừu tượng — một ETF — để họ không phải lo lắng về private key, gas fees, hay smart contract exploits. Họ muốn lợi ích của tài sản số mà không có sự phức tạp.
Tôi nhớ lại năm 2020, khi tôi tổ chức workshop về Uniswap v2. Có một bạn trẻ 21 tuổi hỏi tôi: "Tại sao tôi phải học về AMM khi tôi có thể mua một ETF crypto?" Lúc đó tôi cười và nói về tính phi tập trung. Bây giờ, tôi nghĩ lại, cậu ấy đã đúng theo một cách nào đó. Đối với số đông, trải nghiệm quan trọng hơn công nghệ.
Góc nhìn phản trực giác: ETF có thể là cầu nối cho sự chấp nhận đại chúng
Đây là điều tôi muốn bạn suy ngẫm. Thay vì coi ETF là kẻ thù của phi tập trung, hãy nhìn nó như một cánh cửa. Khi Gen Z mua ETF, họ đang tham gia vào thị trường tài chính. Khi họ mua tokenized stock, họ đang tham gia vào blockchain. Và một khi họ đã ở trong hệ sinh thái, họ sẽ dần khám phá các lớp sâu hơn.
Dữ liệu cho thấy tokenized stock đang phát triển. bStocks của Binance gần đây đã vượt qua xStocks của Kraken để trở thành nền tảng phát hành tokenized stock lớn thứ hai toàn cầu. Điều này cho thấy nhu cầu thực sự tồn tại. Nhưng câu hỏi là: các tổ chức truyền thống có cần public chain không? Câu trả lời, dựa trên kinh nghiệm của tôi, là không. Họ cần một giải pháp hiệu quả, và nếu public chain có thể cung cấp điều đó, họ sẽ dùng. Nhưng nếu không, họ sẽ tự xây.
Tôi đã chứng kiến điều này trong dự án RWA mà tôi tham gia năm 2024. Các tổ chức lớn không muốn deploy trên Ethereum; họ muốn một private chain với KYC tích hợp. Họ không tin vào permissionless; họ tin vào kiểm soát. Và đó là lý do tại sao tôi cho rằng câu chuyện RWA on-chain kéo dài ba năm qua thực ra là một ảo tưởng — nếu chúng ta nghĩ rằng tổ chức sẽ chấp nhận public chain như hiện tại.
Nhưng Gen Z thì khác. Họ không phải tổ chức. Họ là những cá nhân, và họ có thể chấp nhận permissionless nếu nó đơn giản hơn. ETF là sự đơn giản hóa. Và nếu chúng ta có thể token hóa ETF trên blockchain, chúng ta có thể thu hút họ.
Takeaway: Tương lai không phải là crypto vs TradFi, mà là sự kết hợp thông minh
Khi cộng đồng tin, giao thức tự vận hành. Nhưng để cộng đồng tin, trước tiên họ phải hiểu. Và Gen Z đang cho chúng ta thấy rằng họ hiểu theo cách của riêng họ. Họ không cần phải là những nhà giao dịch chuyên nghiệp; họ chỉ cần một công cụ để xây dựng tài sản.
Từ một smart contract, cả một hệ sinh thái nở hoa. Nhưng smart contract đó có thể là một ETF tokenized. Và hệ sinh thái đó có thể là một thế hệ mới của những nhà đầu tư dài hạn, những người sẽ dần khám phá sức mạnh thực sự của phi tập trung khi họ cảm thấy an toàn.
Tôi không còn lo lắng về việc Gen Z từ chối crypto. Thay vào đó, tôi thấy một cơ hội. Họ đang dạy chúng ta rằng sự chấp nhận đại chúng không đến từ công nghệ phức tạp, mà từ sự đơn giản và tin cậy. Và nếu chúng ta có thể xây dựng những cây cầu — những ETF on-chain an toàn, minh bạch, và dễ sử dụng — chúng ta sẽ không chỉ giữ chân Gen Z, mà còn mở ra cánh cửa cho tất cả mọi người.
Câu hỏi cuối cùng: Bạn có sẵn sàng xây dựng cây cầu đó không?