Khi miner nhìn lên bầu trời bán dẫn: SOXL, cơn sốt chip, và một lời nguyền mang tên AI
Một nhóm thợ mỏ đang đứng dưới mưa. Trời không mưa, mà là chip đang rơi. Họ không giơ tay hứng; họ mở sổ lệnh và nhìn vào Direxion Daily Semiconductor Bull 3X ETF. Giá trị thị trường của chip tăng vọt. Ngành công nghiệp mã hóa chợt nhận ra rằng thứ họ đào không phải là vàng, mà là một mảnh silicon mỏng manh được chế tác từ những lò phản ứng ở Đài Loan, Hàn Quốc, và Mỹ.
SOXL tăng. Các trang tin gọi đó là tín hiệu. Các quỹ phòng hộ gật gù. Các công ty khai thác tiền điện tử lặng lẽ mở tab giao dịch. Một chuỗi sự kiện tưởng chừng như đơn giản: chip lên giá, nhà sản xuất có lãi, công nghệ đào coin tiến bộ. Nhưng tôi đã dành gần hai thập kỷ nhìn vào sự giao thoa giữa phần cứng và phần mềm, và tôi có thể nói rằng mọi thứ đều không như vẻ ngoài của nó. Mối quan hệ giữa bán dẫn và tiền điện tử không phải là một đường thẳng. Nó là một vòng xoáy của sự khan hiếm, đòn bẩy, và một kẻ thù mới đang ngốn hết công suất sản xuất: trí tuệ nhân tạo.
Direxion Daily Semiconductor Bull 3X ETF, viết tắt là SOXL, là một quỹ hoán đổi danh mục có đòn bẩy ba lần. Nó không sở hữu trực tiếp các nhà máy sản xuất chip, mà sử dụng các hợp đồng hoán đổi và quyền chọn để khuếch đại lợi nhuận từ chỉ số bán dẫn, gấp ba lần mức tăng hàng ngày. Nếu ngành công nghiệp chip tăng 2% trong một ngày, SOXL tăng khoảng 6%. Nhưng nếu ngành chip giảm 2%, SOXL giảm 6%. Nghe có vẻ hấp dẫn, nhưng có một cái bẫy chết người mà nhiều người mới bước chân vào thị trường không hiểu: hiệu ứng phân rã biến động, hay còn gọi là đường dẫn phụ thuộc.
Một quỹ ETF có đòn bẩy ba lần thực hiện tái cân bằng hàng ngày. Nó không giữ một vị thế dài hạn đơn giản, mà mua và bán mỗi ngày để duy trì mức độ phơi nhiễm gấp ba lần. Trong một thị trường biến động, việc tái cân bằng hàng ngày này tạo ra một lực ma sát âm. Ngay cả khi chỉ số cơ bản cuối cùng quay trở lại điểm xuất phát, quỹ có thể mất một phần đáng kể giá trị của nó. Chúng ta gọi đó là phân rã biến động, một căn bệnh mãn tính của tất cả các sản phẩm đòn bẩy. Và đó là lý do tại sao SOXL không phải là một công cụ để nắm giữ dài hạn. Nó là một công cụ giao dịch theo ngày, một trò chơi của sự nhanh nhẹn, không phải của sự kiên nhẫn.
Tại sao các thợ mỏ tiền điện tử lại quan tâm đến một sản phẩm tài chính mang tính đầu cơ cao như vậy? Câu trả lời đầu tiên nằm ở chi phí. Ngành khai thác bitcoin đang chạy đua trong một cuộc chiến về hiệu suất. Một thiết bị khai thác ASIC hiện đại, như Antminer S21, có hiệu suất năng lượng khoảng 17,5 joules mỗi terahash. Mỗi bước tiến trong quy trình sản xuất, từ 7 nanomet xuống 5 nanomet, rồi 3 nanomet, đều hứa hẹn một hiệu suất tốt hơn. Nhưng những bước tiến này không đến từ hư không. Chúng đòi hỏi đầu tư nghiên cứu và phát triển khổng lồ, và những khoản đầu tư đó được tài trợ bởi doanh thu từ việc bán chip. Khi giá cổ phiếu của ngành bán dẫn tăng, điều đó có nghĩa là các nhà sản xuất có nhiều vốn hơn để đầu tư vào các thế hệ chip tiếp theo. Danh sách này có thể là một tín hiệu sớm cho sự xuất hiện của các máy khai thác hiệu quả hơn từ hai đến ba năm tới.
Nhưng có một sự thật cay đắng mà các thợ mỏ không muốn đối mặt: chu kỳ phát triển chip không hề rẻ hay nhanh. Từ khi thiết kế một kiến trúc ASIC mới đến khi đưa được nó vào sản xuất hàng loạt và phân phối, cần ít nhất mười tám tháng, thậm chí lên đến hai năm. Đó là một trò chơi của những gã khổng lồ, không dành cho những tay chơi nhỏ. Khi một quỹ ETF như SOXL tăng vọt, nó không có nghĩa là ngay lập tức có một lô máy khai thác mới xuất hiện. Nó chỉ là một dấu hiệu cho thấy trong tương lai, có thể có một số tiến bộ. Nhưng một dấu hiệu không phải là một sự đảm bảo. Và trong thời gian chờ đợi, các thợ mỏ phải đối mặt với một vấn đề trước mắt: chip tăng giá làm tăng chi phí mua sắm thiết bị.
Và đó là nơi thị trường trở nên kỳ lạ. Các thợ mỏ không chỉ nhìn vào SOXL như một tín hiệu về tương lai; họ cũng nhìn vào nó như một cơ hội để phòng ngừa rủi ro. Hãy tưởng tượng một công ty khai thác nắm giữ hàng nghìn chiếc máy ASIC. Tài sản lớn nhất của họ là những thiết bị phần cứng này, nhưng họ lo lắng rằng giá trị của các thiết bị đó có thể giảm khi thế hệ máy mới ra đời. Họ có thể bán khống các cổ phiếu bán dẫn để bảo vệ giá trị của mình. Hoặc họ có thể mua các quyền chọn mua trên SOXL để hưởng lợi nếu ngành công nghiệp chip tăng trưởng. Đó là một hình thức phòng ngừa chéo, sử dụng thị trường tài chính để bảo vệ một vị thế trong thế giới vật lý. Nó thông minh, nhưng nó cũng là một dấu hiệu cho thấy ngành khai thác đang trưởng thành.
Tôi đã nhìn thấy sự trưởng thành này từ năm 2017, khi tôi bắt đầu kiểm tra các hợp đồng thông minh cho một dự án huy động được 15 triệu đô la. Tôi không giao dịch cổ phiếu bán dẫn khi đó, nhưng tôi đã quan sát cách mà các công ty khai thác dần dần chuyển từ những gã khổng lồ công nghệ sang các nhà quản lý tài sản. Ban đầu, họ chỉ mua máy móc và ký hợp đồng điện. Bây giờ, họ mua các sản phẩm phái sinh để quản lý rủi ro. Họ không còn là những thợ mỏ thô sơ. Họ là những người quản lý danh mục đầu tư phức tạp.
Nhưng có một vấn đề lớn hơn, một vấn đề mà không một quỹ ETF nào có thể giải quyết được. Ngành công nghiệp bán dẫn đang bị thống trị bởi một thế lực mới: trí tuệ nhân tạo. Các công ty như NVIDIA và AMD đang tiêu thụ một lượng lớn công suất sản xuất chip tại các nhà máy của TSMC và Samsung. Những con chip AI này có biên lợi nhuận khổng lồ, vượt xa so với các con chip dành cho khai thác tiền điện tử. Về mặt kinh tế, các nhà sản xuất chip là những kẻ theo chủ nghĩa hiện thực. Họ sẽ phân bổ công suất cho những sản phẩm mang lại lợi nhuận cao nhất. Và khi trí tuệ nhân tạo đang có nhu cầu không đáy, các con chip dành cho khai thác tiền điện tử có thể sẽ phải xếp hàng. Điều này có nghĩa là ngay cả khi ngành công nghiệp bán dẫn tăng vọt, các thợ mỏ có thể không nhận được bất kỳ sự cải thiện nào về khả năng tiếp cận chip. Trái lại, họ có thể thấy sự khan hiếm trở nên tồi tệ hơn.
Đây là nơi tôi nhìn thấy một sự trớ trêu sâu sắc. Chúng ta có một ngành công nghiệp khai thác tiền điện tử đang nhìn vào một quỹ ETF có đòn bẩy để tìm kiếm manh mối về tương lai của chính nó. Nhưng những gì quỹ ETF này thực sự phản ánh là sức mạnh của một ngành khác: trí tuệ nhân tạo. Chúng ta đang theo dõi một cơn sốt để dự đoán sự trỗi dậy của một cơn sốt khác. Và trong sự nhầm lẫn này, các thợ mỏ có thể đang bỏ lỡ một điểm mù quan trọng. Điều mà họ nên lo lắng không phải là giá chip tăng hay giảm. Điều họ nên lo lắng là liệu họ có thể tiếp cận được nguồn cung chip trong một thế giới nơi trí tuệ nhân tạo đang thèm khát mọi thứ.
Các nhà phân tích thường nói về việc mở rộng quy mô của mạng lưới bitcoin. Họ nhìn vào tổng công suất băm, hiện tại khoảng 800 exahashes mỗi giây, và họ nói về sức mạnh của mạng lưới. Nhưng điều họ không nói đến là tính tập trung của nguồn cung cấp. Phần lớn các máy khai thác ASIC đến từ một số ít nhà sản xuất có trụ sở tại Trung Quốc và một số nơi khác. Và những nhà sản xuất này phụ thuộc vào các nhà máy chế tác tiên tiến nhất, những nhà máy đang bị kiểm soát chặt chẽ bởi các cuộc chiến địa chính trị. Một sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng chip có thể gây ra một cú sốc lớn hơn bất kỳ sự thay đổi giá bitcoin nào. Và khi một quỹ ETF như SOXL tăng vọt, nó không giải quyết được vấn đề này. Nó chỉ đơn thuần là một giao dịch tài chính trên một thị trường phái sinh phức tạp.
Hãy để tôi làm rõ một điều. Tôi không phải là một người hoài nghi về toàn bộ câu chuyện. Tôi đã viết các hợp đồng thông minh cho các giao thức DeFi. Tôi đã tối ưu hóa các công thức tính toán trên sàn giao dịch phi tập trung. Tôi tin vào sự đổi mới. Nhưng tôi tin vào sự đổi mới có đo lường được, không phải sự cường điệu. Và khi tôi nhìn thấy các thợ mỏ chuyển từ việc mua máy móc sang mua các công cụ phái sinh, tôi thấy một dấu hiệu của sự trưởng thành. Nhưng tôi cũng thấy một dấu hiệu của sự tuyệt vọng. Bởi vì các công cụ phái sinh không tạo ra chip. Chúng không tạo ra hiệu quả khai thác. Chúng chỉ tạo ra một mạng lưới các cam kết tài chính chồng chéo lên nhau.
Có một câu hỏi mà tôi muốn đặt ra cho bất kỳ ai đang đọc bài viết này: Bạn có thực sự nghĩ rằng một quỹ ETF giao dịch trên sàn chứng khoán New York có thể dự đoán được tương lai của các thiết bị khai thác ở một nhà kho tại Texas hay Kazakhstan không? Tôi không nghĩ vậy. Tôi nghĩ rằng quỹ ETF này phản ánh một thực tế khác: sự tài chính hóa của một ngành công nghiệp đang cố gắng tìm kiếm sự ổn định trong một thế giới không chắc chắn. Sự thật là các thợ mỏ đang bị mắc kẹt giữa hai thế giới: một thế giới vật lý của silicon và điện năng, và một thế giới tài chính của các công cụ phái sinh và quỹ ETF có đòn bẩy. Và cả hai thế giới này đều nằm ngoài tầm kiểm soát của họ.
Trong nửa thập kỷ qua, tôi đã chứng kiến nhiều chu kỳ. Tôi đã chứng kiến sự sụp đổ của các sàn giao dịch tập trung. Tôi đã chứng kiến sự trỗi dậy của các giải pháp mở rộng quy mô. Và tôi đã chứng kiến sự thay đổi không ngừng trong cán cân quyền lực giữa các bên tham gia. Không có gì là tuyệt đối. Nhưng một bài học tôi rút ra là: khi một ngành công nghiệp bắt đầu dựa vào các công cụ tài chính phức tạp để quản lý rủi ro, điều đó có nghĩa là các rủi ro cơ bản đang trở nên quá lớn để có thể giải quyết trực tiếp. Thay vì giải quyết vấn đề thiếu chip, các thợ mỏ đang giải quyết vấn đề biến động giá chip. Thay vì đảm bảo nguồn cung, họ đang đặt cược vào nó.
Và điều đó đưa tôi đến một kết luận không thoải mái. Sự chú ý của các thợ mỏ đối với SOXL không phải là một dấu hiệu của sức mạnh. Nó là một dấu hiệu của sự mong manh. Nó là một sự thừa nhận rằng họ không thể kiểm soát được các yếu tố đầu vào của mình, và do đó, họ phải tìm kiếm sự bảo vệ từ thị trường tài chính. Điều này có thể hoạt động trong ngắn hạn, nhưng nó không giải quyết được vấn đề cốt lõi. Vấn đề cốt lõi là, trong một thế giới nơi trí tuệ nhân tạo đang thống trị, liệu ngành công nghiệp khai thác tiền điện tử có còn có chỗ đứng trong chuỗi cung ứng bán dẫn hay không.
Đây không phải là một câu hỏi về giá cổ phiếu. Đây là một câu hỏi về sự tồn tại.