2.6%. Con số đó nằm gọn trong một bảng dữ liệu về miner signal. Không gây ra cú sốc thị trường. Không làm Bitcoin mất giá. Nhưng với tôi, nó là một trong những con số quan trọng nhất trong năm nay. Bởi vì nó phơi bày một sự thật mà phần lớn các bản tin crypto đang bỏ qua: xung đột nội bộ trong cộng đồng Bitcoin đang ngày càng sâu sắc.
BIP-110 là một đề xuất tạm thời áp đặt bảy giới hạn đồng thuận lên các giao dịch. Không phải bản nâng cấp vĩnh viễn. Không phải thay đổi lớn về cấu trúc. Nó được thiết kế để siết chặt các giao dịch xây dựng trên Taproot, nơi mà inscription và Ordinals đang hoành hành. Để kích hoạt theo cơ chế BIP-9, cần 90% hash rate trong một chu kỳ khó dựng. Con số khảo sát hiện tại chỉ là 2.6%. Nói cách khác, BIP-110 gần như chắc chắn sẽ chết. Nhưng cái chết này không vô nghĩa. Nó là một tín hiệu.
Hãy đặt mình vào vị trí một miner. Một thợ mỏ có chi phí vận hành cố định, có hợp đồng điện, có các khoản nợ vay từ quỹ đầu tư. Phí giao dịch là nguồn thu trực tiếp. Trong hai năm qua, inscription đã bơm một lượng phí khổng lồ vào block. Tôi từng theo dõi số liệu phí vào những ngày bộ sưu tập lớn đổ bộ. Phí từ các giao dịch nhúng dữ liệu có thể chiếm tới một phần ba tổng phí. Đưa ra một đề xuất chặn inscription trước mặt một người đang kiếm tiền từ inscription? Bạn sẽ nhận được một cái lắc đầu. 2.6% chỉ phản ánh một phần nhỏ số miner sẵn sàng hy sinh lợi ích kinh tế ngắn hạn vì mục tiêu dài hạn.
Michael Saylor và phe "tiền tệ thuần túy" có một tầm nhìn rất rõ ràng. Họ muốn Bitcoin trở thành đồng tiền kỹ thuật số thay thế vàng. Họ muốn block space chỉ phục vụ giao dịch tài chính. Nhưng họ không tính đến một thực tế: đa số những người nắm giữ sức mạnh tính toán không phải những người theo chủ nghĩa lý tưởng. Họ bảo vệ lợi nhuận. Và BIP-110, trong mắt họ, là một kẻ thù của lợi nhuận.
Đây chính là điểm tôi muốn nhấn mạnh. Thất bại của BIP-110 không phải sự sụp đổ của một phong trào. Nó là sự xác nhận rằng Bitcoin vẫn vận hành dựa trên cơ chế khuyến khích kinh tế. Mọi thứ khác chỉ là nhiễu.
Nhưng nếu bạn nghĩ câu chuyện kết thúc tại đây, bạn đã nhầm. BIP-110 có thể chết. Nhưng vấn đề mà nó cố giải quyết thì không. Inscription vẫn tồn tại. Các giao dịch nhúng dữ liệu vẫn tiếp tục. Khi block đầy, phí tăng. Khi phí tăng, người dùng phàn nàn. Khi người dùng phàn nàn, một đề xuất khác sẽ xuất hiện. Đó là vòng lặp tự nhiên của một hệ sinh thái không có cơ quan trung ương.
Tôi đã nhìn thấy vòng lặp này nhiều lần. Năm 2017, tôi chứng kiến ICO bùng nổ và sụp đổ chỉ vì mọi người nhầm lẫn giữa nhu cầu đầu cơ và giá trị thực tế. Năm 2020, tôi thấy các giao thức DeFi huy động hàng tỷ đô la chỉ bằng lời hứa thanh khoản. Khi dòng tiền ngừng chảy, chúng bốc hơi. Bây giờ, với inscription, tôi không thấy điều gì khác. Thanh khoản rút, NFT tắt. Đây là quy luật.
Tuy nhiên, có một chi tiết quan trọng hơn cả. Theo phân tích, block 961,632 là một cột mốc. Nếu BIP-110 không được kích hoạt, các nút được cấu hình theo đề xuất này sẽ từ chối các block không gửi tín hiệu. Điều đó có thể tạo ra một sự phân nhánh nhỏ trong quá trình xác thực. Rủi ro ở mức thấp, nhưng không phải bằng không. Các nhà vận hành node cần theo dõi chặt chẽ phiên bản phần mềm. Bất kỳ sự nhầm lẫn nào trong quá trình nâng cấp đều có thể tạo ra cú sốc ngắn hạn. Tôi đã từng thấy một lỗi nhỏ trong cấu hình node làm trì hoãn việc xác nhận giao dịch suốt sáu giờ. Không ai muốn điều đó xảy ra với Bitcoin.
Còn với những người nắm giữ tài sản inscription, đây là khoảng lặng hiếm hoi. Không có áp lực từ phía giao thức. Nhưng đừng lầm tưởng rằng sự im lặng là an toàn. Sự phân cực vẫn còn nguyên. Và nếu một đề xuất ôn hòa hơn – không chặn inscription mà chỉ đánh thuế dữ liệu – được đưa ra, nó có thể được chấp nhận. Thị trường sẽ phản ứng ngay lập tức. Bạn có chín mươi ngày để chuẩn bị cho kịch bản đó.
Tôi vẫn nhớ một lần phân tích dữ liệu phí vào tháng 3 năm 2023, khi tỉ lệ byte dữ liệu phi giao dịch tăng đột biến. Nhiều người gọi đó là làn sóng mới. Tôi gọi đó là một dấu hiệu của sự thay đổi cấu trúc. Và cấu trúc đó đang khiến ngày càng nhiều miner phụ thuộc vào phí đầu cơ. Điều này tạo ra một nghịch lý: nếu BIP-110 thành công, họ mất một nguồn thu. Nếu BIP-110 thất bại, họ sống trong một thị trường bong bóng có thể vỡ bất cứ lúc nào. Họ đang chọn một sự bất ổn có kiểm soát. Điều đó không bao giờ bền vững.
Trong lịch sử Bitcoin, các soft fork thành công luôn đến từ sự đồng thuận kỹ thuật trước khi đạt được sự đồng thuận chính trị. SegWit từng mất hai năm để vượt qua cuộc chiến với các nhóm khai thác. Taproot thì mượt mà hơn, vì nó không đe dọa ai. BIP-110 có đặc điểm giống SegWit hơn: nó chạm vào ví tiền của miner. Và vì vậy, nó nhận được phản ứng gần như ngay lập tức. Điều đó cho thấy cơ chế tín hiệu vẫn đang hoạt động đúng thiết kế.
Nhìn từ góc độ vĩ mô, tôi không coi đây là một mối đe dọa đến sự ổn định của Bitcoin. Ngược lại, đây là cách một hệ thống phi tập trung xử lý xung đột. Nó chậm. Nó lộn xộn. Nó khiến những người cầu toàn như tôi khó chịu. Nhưng nó hiệu quả.
BIP-110 chết. Inscription vẫn sống. Nhưng câu hỏi thực sự không nằm ở việc chúng có tồn tại hay không. Câu hỏi nằm ở việc ai sẽ trả cái giá cho sự hỗn loạn này. Fed in, crypto out. Đơn giản thế thôi.