Dòng code đầu tiên của một chiếc node thường bắt đầu bằng niềm tin tuyệt đối vào phi tập trung. Nhưng khi một quốc gia có chủ quyền quyết định biến một CEO thành 'tội phạm khủng bố', niềm tin đó bắt đầu rỉ máu.
— Root: Khai sinh cộng đồng
Tuần trước, một tín hiệu đỏ lóe lên từ Moscow. Dựa trên kinh nghiệm đọc audit của tôi, đây không chỉ là một vụ bắt giữ. Đây là bản thiết kế cho một 'cuộc chiến pháp lý' mới chống lại bất kỳ hạ tầng nào dám đặt quyền riêng tư lên trên lợi ích an ninh quốc gia. Pavel Durov, người sáng lập Telegram, chính thức bị FSB buộc tội khủng bố. Một lệnh bắt giữ quốc tế đã được phát đi.
Hãy tạm gác lại câu chuyện về một tỷ phú công nghệ. Nhìn vào xương sống của vụ việc này. Định luật bảo toàn năng lượng trong blockchain là một ẩn dụ hoàn hảo: năng lượng không tự sinh ra, cũng không tự mất đi, nó chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác. Ở đây, ‘năng lượng’ chính là áp lực pháp lý.
Trong nhiều năm, áp lực đó tồn tại dưới dạng các khoản tiền phạt hành chính. Telegram bị phạt vì không cấp chìa khóa mã hóa. Đó là một chi phí kinh doanh. Nhưng giờ đây, năng lượng đó đã được chuyển hóa. Nó không còn là tiền nữa. Nó là tự do cá nhân.
— Root: Khai sinh cộng đồng
Phân tích kỹ thuật của tôi cho thấy một cấu trúc ba lớp nguy hiểm. Lớp đầu tiên là Luật Chống Khủng bố của Nga. Đây không phải là một công cụ pháp lý thông thường. Nó là một ‘không gian pháp lý’ nơi mọi hành vi không tuân thủ đều có thể bị gán cho ý định hỗ trợ khủng bố. Mức độ định tội cực kỳ thấp. Điều này biến một tranh chấp công nghệ thành một tội ác hình sự.
Lớp thứ hai là chiến lược ‘bắt giữ CEO’ như một con tin để đòi công nghệ. Bạn không cần phải hack mã nguồn của Telegram nếu bạn có thể bắt người tạo ra nó phải ký vào một tờ giấy. Yêu cầu tuân thủ ở đây là một ‘nghĩa vụ bất khả thi’: hãy phá vỡ mã hóa của bạn, hoặc nhà sáng lập của bạn sẽ vào tù. Đây là một cuộc tấn công vào quyền tự chủ kỹ thuật.
Lớp thứ ba, và là lớp tinh vi nhất, là tranh chấp dẫn độ quốc tế. Nga đã phát lệnh bắt giữ quốc tế thông qua Interpol. Điều này biến Durov thành một ‘kẻ chạy trốn’. Anh ta không thể đặt chân đến bất kỳ quốc gia nào có hiệp ước dẫn độ với Nga. Điều này nghe có vẻ quen thuộc phải không? Giống như một sàn giao dịch phi tập trung bị liệt vào danh sách đen khỏi hệ thống ngân hàng.
— Root: Khai sinh cộng đồng
Đây là điểm phản trực giác mà hầu hết các nhà đầu tư Web3 đang bỏ lỡ. Họ nghĩ rằng điều này chỉ ảnh hưởng đến Telegram. Sai. Đây là một bản thiết kế. Nếu một quốc gia có thể sử dụng luật chống khủng bố để nhắm vào một ứng dụng nhắn tin, thì điều gì ngăn cản họ làm điều tương tự với một giao thức DeFi? ‘Ví tự quản lý’ có thể bị coi là ‘công cụ hỗ trợ rửa tiền’. Một ‘validator’ có thể bị coi là ‘đồng phạm khủng bố’.
Các chuỗi khối công khai có một điểm yếu chết người: tính minh bạch của chúng. Mọi giao dịch đều được ghi lại. Mọi hợp đồng thông minh đều có thể được kiểm tra. Nhưng chủ thể đằng sau những giao dịch đó – con người – lại là mắt xích dễ bị tổn thương nhất. Bạn có thể xây dựng một giao thức không thể kiểm duyệt, nhưng bạn không thể xây dựng một cơ thể người không thể bị bắt giữ.
Rủi ro tuân thủ đã chuyển từ ‘rủi ro phạt tiền’ sang ‘rủi ro tống giam’. Chi phí tuân thủ không còn là vài trăm nghìn đô la cho một luật sư nữa. Nó là toàn bộ cuộc đời của người sáng lập. Điều này sẽ thay đổi hoàn toàn cách các dự án Web3 xây dựng đội ngũ của họ. Một nhà sáng lập ẩn danh không còn là một lựa chọn xa xỉ nữa. Nó có thể trở thành một điều kiện sống còn.
Hãy nhìn vào tác động đối với bối cảnh cạnh tranh. Signal và WhatsApp đã có một đợt tăng trưởng người dùng ngay lập tức. Nhưng đó là một sự cứu trợ ngắn hạn. Về lâu dài, đây là một tín hiệu rất xấu cho toàn ngành. Nó tạo ra một tiền lệ: bất kỳ công ty công nghệ nào không hợp tác với cơ quan an ninh đều có thể phải đối mặt với số phận tương tự.
Điều này đặt ra một câu hỏi hiện sinh cho cộng đồng Web3: Làm thế nào để bảo vệ những người xây dựng? Chúng ta đã đầu tư rất nhiều vào bảo mật mã hóa, vào cơ chế đồng thuận, vào tính phi tập trung của mạng lưới. Nhưng chúng ta đầu tư bao nhiêu vào ‘bảo mật pháp lý’ cho các nhà sáng lập?
Tôi không nói về việc tuân thủ mọi luật lệ. Tôi đang nói về việc xây dựng một kiến trúc pháp lý có khả năng chống đỡ trước các cuộc tấn công từ chủ quyền. Điều này bao gồm việc có nhiều quốc tịch, có trụ sở chính tại các khu vực pháp lý thân thiện, và quan trọng nhất, có một kế hoạch kế nhiệm rõ ràng, nơi mà giao thức có thể hoạt động mà không cần đến bất kỳ cá nhân nào.
— Root: Khai sinh cộng đồng
Cuối cùng, bài học từ Durov không phải là về một ứng dụng nhắn tin. Đó là về một thế giới nơi mà ‘pháp quyền’ không phải lúc nào cũng bảo vệ ‘quyền tự do’. Khi một quốc gia muốn bóp nghẹt một công nghệ, họ sẽ tìm ra một bộ luật để làm điều đó. Câu hỏi đặt ra cho chúng ta là: liệu chúng ta có đủ thông minh để xây dựng một hệ thống có thể tồn tại bên ngoài bóng tối của những bộ luật đó không? Hay chúng ta sẽ chỉ là những người xây dựng những nhà thờ đẹp đẽ trên một nền móng bằng cát pháp lý?